چکیده

هدف: دسترسی فزاینده به ابزارهای هوش مصنوعی مولد نظیر چت‌جی‌پی‌تی، استفادة معلمان از ظرفیت این ابزارها برای بهبود فرایندهای تدریس و یادگیری را مطرح نموده است.

روش: روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعة آماری پژوهش را کلیة معلمان مقطع متوسطه دوم شهر اصفهان در سال تحصیلی 1405ـ1404 (4781 نفر) تشکیل می‌دادند. حجم نمونه بر اساس جدول مورگان 356 نفر تعیین شد که با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای دومرحله‌ای و پس از اِعمال معیار ورود به پژوهش، از میان معلمان واجد شرایط انتخاب شدند. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه AI-TPACK چلیک (2023) و مقیاس طراحی شده توسط اِلسیاری (2024) و پس از تأیید روایی و پایایی آنها انجام شد. داده‌ها با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری و با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته‌ها: نتایج نشان داد مؤلفه‌های (β=0.51, p<0.001) AI-TK، (β=0.61, p<0.001) AI-TPK، (β=0.49, p<0.001) AI-TCK و AI-TPACK (β=0.55, p<0.001) تأثیر مثبت و معناداری بر اثربخشی چت‌جی‌پی‌تی در پشتیبانی از معلمان برای بهبود فرایندهای تدریس و یادگیری دارند، در حالی که مؤلفه اخلاق تأثیر معناداری نشان نداد (β=0.11, p=0.15). با توجه به یافته‌های این مطالعه، بهره‌گیری اثربخش از چت‌جی‌پی‌تی مستلزم برخورداری معلمان از شایستگی‌های حرفه‌ای مشخصی در چارچوب AI-TPACK است. بر این اساس، در پایان مقاله، متناسب با هر یک از مؤلفه‌های این چارچوب، راهکارهای عملی مشخصی برای معلمان به منظور بهره‌گیری اثربخش از چت‌جی‌پی‌تی در فرایندهای تدریس و یادگیری ارائه شده است. همچنین، برای نهادهای مسئول در حوزه تربیت معلم و توسعه حرفه‌ای معلمان نیز پیشنهادهای اجرایی مشخصی به منظور توسعه شایستگی‌های AI-TPACK معلمان ارائه گردیده است.